Day: November 24, 2025

Շնչառությունը բջջում էներգիա ստանալու գործընթացն է, որի ընթացքում օրգանական նյութերը քայքայվում են և ազատված էներգիան օգտագործվում է բջջի կենսական գործառույթների համար։ Շնչառության հիմնական նպատակը ԱԵՖ մոլեկուլների առաջացումն է, որոնք բջիջը օգտագործում է որպես էներգիայի աղբյուր։

ԱԵՖ-ի սինթեզը թթվածնի մասնակցությամբ կոչվում է աերոբ շնչառություն։ Այս դեպքում գլյուկոզան ամբողջությամբ քայքայվում է՝ օգտագործելով թթվածին։ Արդյունքում արտադրվում է մեծ քանակությամբ ԱԵՖ, ինչպես նաև՝ ջուր և ածխաթթու գազ։ Աերոբ շնչառությունն ավելի արդյունավետ է, քանի որ ապահովում է էներգիայի շատ ավելի մեծ արտադրություն, քան անաերոբ գործընթացները։

Բջջում նյութափոխանակությունը բոլոր այն քիմիական պրոցեսների ամբողջությունն է, որոնց միջոցով բջիջը ստանում է էներգիա, կառուցում է իր բաղադրիչները և ապահովում կյանքի համար անհրաժեշտ բոլոր գործընթացները։ Նյութափոխանակությունը ներառում է նյութերի կառուցում (անաբոլիզմ) և նյութերի քայքայում (կատաբոլիզմ)։

Ավտոտրոֆ օրգանիզմները կարող են ինքնուրույն սինթեզել օրգանական նյութեր՝ օգտագործելով անօրգանական նյութեր։ Դրանք էներգիան ստանում են արևի լույսից (ֆոտոսինթեզ) կամ քիմիական ռեակցիաներից (քեմոսինթեզ)։ Ավտոտրոֆների հիմնական օրինակներն են բույսերը, ջրիմուռները և որոշ բակտերիաներ։

Հետերոտրոֆ օրգանիզմները պատրաստի օրգանական նյութեր են ստանում սննդից, քանի որ չեն կարող դրանք ինքնուրույն կառուցել։ Նրանք իրենց էներգիան և նյութերը ստանում են այլ օրգանիզմներից կամ օրգանական մնացորդներից։ Հետերոտրոֆների օրինակներ են կենդանիները, սնկերն ու շատ բակտերիաներ։