1)
Continue reading “Որոշիչ, հատկացուցիչ, բացահայտիչ”Author: natalitagesyan
«Հայաստանը 11-րդ դարի երկրորդ կեսին»
Պարզաբանե՛ք Բագրատունիների կենտրոնացված պետության թուլացման պատճառները։
Բագրատունյաց թագավորները փորձում էին երկիրը միավոր մեկ պետության մեջ, բայց դրան դիմադրություն կար արտաքին և ներքին ուժերի կողմից։ Երկրի ծայրագավառներում նշանավոր իշխանություններ ունեին բավարար հզորություն և կախված չէին կենտրոնի հետ։ Նրանք նույնիսկ փորձում էին անկախություն ձեռք բերել։ Կենտրոնախույս ուժերը աջակցություն էին ստանում նաև հարևան երկրների կողմից Արաբական խալիֆայության և Բյուզանդիայի կողմից։ Խալիֆայությունը չէր հաշտվում Հայաստանը կորցնելու իրողության հետ և դրա համար ամեն կերպ աջակցում էին այդ ուժերին, որոնք փորձում էին Հայաստանի տարածքում անկախությունը ձեռք բերել։ Բյուզանդիան նույնպես ամեն կերպ փորձում էր թուլացնել Հայաստանը և արևմտյան հատվածները կայսրությանը միացնել։ Բագրատունի թագավորները ամեն կերպ փորձում էին պայքարել կենտրոնախույս իշխանությունների դեմ, եղան դեպքեր երբ հասան հաջողության, բայց դրանք հերիք չէր ամբողջությամբ նրանց հաղթել։ Նախ ասեմ, որ ամեն ինչ կար կենտրոնացված միասնական պետություն սարքելու համար։ Երկիրը զարգացած էր տնտեսապես և մնացած բոլոր գործոններով, որոնք պետք էին այդպիսի պետություն սարքելու համար։ Բայց չստացվեց պատճառը արտաքին ճնշումներն էին։ Ամենամեծ պատճառը դա Բյուզանդիան էր, ովքեր տիրեցին երկրի զգալի մասին և վերջ տվեցին Բագրատունյաց թագավորությունը։
- Ե՞րբ, որտե՞ղ և ո՞ւմ կողմից ստեղծվեցին ենթակա թագավորությունները։ Դրանցից ո՞րն էր ամենահզորը։
10-րդ դարի ընթացքում առաջացան Բագրատունիների իշխանության ենթակա թագավորություններ։ Դրանցից ամենաընդարձակը Վասպուրականն էր որը ընկում էր Վանա լճի և Կապուտան լճի միջև ընկած տարածքում։ Ինչպես գիտենք Սմբատ 1-ի օրոք եղավ խժդժումներ Սյունիքի և Արծրունիների միջև և 908 թվականին Գագիկ Արծրունուն խալիֆայությունը թագավոր ճանաչեց։ Հետագայում Գագիկ Արծրունին ճանաչեց Բագրատունիների գերիշխանությունը, որը հիմնականում կրում էր ձևական բնույթ և հիմնվեց թագավորությունը։ Վասպուրականը դարձավ առևտրի խոշոր կենտրոններից մեկը։ Վասպուրականով էր անցնում առևտրի խոշոր կենտրոնները՝ Վանը, Բերկրինը, Մանազկերտը, Արճեշը։ Գագիկ Արծրունու օրոք Վասպուրականը մեծ աճ գրանցեց թե մշակույթի կողմից թե տնտեսական կողմից։ Վասպուրականը ուներ 8 քաղաք, 4000 գյուղ, 72 ամրոց և բերդ, 115 վանք, իսկ բնակչությունը հասնում էր 1 միլիոնի։ Անիի Բագրատունիների հետ սերտ կապեր ուներ Կարսի թագավորությունը։ Երբ Աշոտ 3 Ողորմածը մայրաքաղաքը Կարսից տեղափոխեց Անի, Կարսում կառավարիչ նշանակեց Մուշեղ Բագրատունուն։ 963 թվականին Մուշեղը ինքնիրեն թագավոր հռչակեց։ Աշոտ 3-ը ճանաչեց իր թագավորությունը պայմանով, որ նա պետք է ենթակա լինի։ Կարսի թագավորությունը երկրորդն էր։ Մուշեղից հետո եկավ Աբասը, ով հատուկ ուշադրություն էր դարձնում Բանակի վրա։ Այս թագավորությունը գրեթե գոյություն ունեցավ մեկ դար 963-1065։ Լոռու թագավորություն գլուխ էր կանգնած Անիի Բագրատունիների մի ճյուղը։ Տաշիրի կառավարիչ Գուրգենին Աշոտ 3-ի որդի Սմբատ 2-ը նշանակեց թագավոր, նույն ենթակա լինելու պայմանով։ Լոռու թագավորությունը հիմնվեց 978 թվականին։ Գուրգենը ստանալով Կյուրիկե անվանումը հիմք դրեց Կյուրիկյան հարստությանը։ Թագավորությունը զբաղեցնում էր Գուգարք նահանգի մեծ մասը։ Կյուիկյանների թագավորությունն առավել հզորության հասավ Դավիթ Անհողինի 60 տարի կառավարման տարիներին, երբ Լոռու թագավորությունը տարածքները ընդարձակվեցին ի հաշիվ Գանձակի և Տփղիսի։ Տաշիր-Ձորագետի կենտրոնն դարձավ Լոռի քաղաքը, որի ավերակները Ստեփանավան քաղաքի մոտակայքում են։ Թագավորությունը գոյություն ունեցավ 1113 թվականը։ Սյունիքի նշանավոր իշխան Սմբատը 987 թվականին հիմնեց Սյունիքի թագավորությունը, ովքեր նույն ձև ենթակա էին Անիի Բագրատունիներին։ Սյունիքի թագավորություն կենտրոնն էր սկզբում Սիսիաննը, որը անհարմար տեղ էր գտնվում դրա համար փոխվեց և դարձավ Կապանը։ Չնայած փոքր տարածքին այն շատ հզոր թագավարություն էր, որի տարածքում էր գտնվում 43 ամրոց և բերդ, 40 վանք, 1000-ից ավել գյուղ և ավան։ Այդ ամենը 12-րդ դարերին
- Ի՞նչ քաղաքականություն էր վարում բյուզանդիան Հայաստանի նկատմամբ։ Ի՞նչո՞ւ հաջողություն ունեցան բյուզանդացիների ծրագրերը։
Բյուզանդիան 10-րդ դարի կեսերին սկսել էր իր նվաճողական քաղաքանությունը ընդդեմ Հայաստանի։ Տարոնում գտնվող իշխանությունը իրենց իշխանի՝ Աշոտ Բագրատունու մահից հետո 966 թվականին Բյուզանդիային, դրանից հետո Բյուզանդացիները գրավեցին Մանազկերտը, միայն ազատասեր լեռնային Սասունն էր, որ մնաց անկախ։ Տայքում առաջացել էր հայ-վրաց բնակչություն ունեցող մի իշխանություն Դավիթ Կյուրաղապատի գլխավորությամբ։ Վասիլ 2-ը հարկադրեց Դավիթին, որպեսզի Տայքը կտակի Բյուզանդիային, բայց նա մահացավ 1001 թվականին, իսկ Տայքը անցավ Բյուզանդիային։ Դրանից հետո վրաց Բագրատունիները փորձեցին որևէ գործողություններ անել, բայց ապարդյուն։ Երկրի տարանջատման խնդիրը ներթափանցեց նաև Անիի Բագրատունյաց թագավորություն։ 1020 թվականին Գագիկ 1-ի մահից հետո սկսվեց գահակալական կռիվներ, իր երկու որդիների միջև։ Վրաց թագավորի և Վահրամ Պահլավունու շնորհիվ։ Հովհաննես Սմբատը ստացավ հոր գահը, Անին և Շիրակը, իսկ Աշոտ 4-ին բաժին հասավ Սևանի ավազանը, Գուգարքը և որոշ այլ գավառներ։ Հովհաննես Սմբատի մահի դեպքում ամբողջը անցնում էր Աշոտ 4-ին։ Այսպիսով Անիի թագավորությունը բաժանվեց երկու մասի և բռնեց թուլացման ճանապարհը։ Նրան ենթակա թագավորությունները ավելի ինքնուրույն դարձան։ Տայքի պատկանելիության շուրջ 1022 թվականին բանակցություններ սկսվեցին Վրաստանի և Բյուզանդիայի միջև։ Հայաստանից ներկա էր Պետրոս Կաթողիկոսը։ Վասիլ 2-ը պահանջեց, որ Անիի թագավորությունը հանձնի Բյուզանդիայի թագավորությանը։ Հայոց թագավոր Հովհաննես Սմբատը կաթողիկոսի և կայսրի ճնշմամբ ստորագրեց մի ամոթալի պայմանագիր ըստ, որի նրա մահից հետո Անիի թագավորությունը կհանձնի Բյուզանդիային, դրանով իսկ ավելի թուլացավ Անիի թագավորությունը։ Այս ամենից հետո Բյուզանդիայի զոհը դարձավ Վասպուրականը, որը հարձակման էր ենթարկվում թյուրք-սելջուկների կողմից։ Վասիլ 2-ը 1021 թվականին Սենեքերիմ Արծրունուն հարկադրեց Վասպուրականը հանձնել Բյուզանդիային։ Դրա փոխարեն Վասիլը ստացավ Փոքր հայքի Սեբաստիա քաղաքը իր շրջակայքով։ Սենեքերիմ Արծրունու հետ հազարավոր հայեր գաղթեցին Սեբաստիայից։ Այսպիսով Բյուզանդիան գրավում էր Հայաստանի տարածքները, իսկ Անիի թագավորությունը գտնվում էր Անկման եզրին։
- Ներկայացրե՛ք Անիի թագավորության թուլացման և անկման պատմությունը։
Անին Բյուզանդիային կտակելը գաղտնի էր պահվում, որպեսզի չառաջանա վեճեր։ Վիճակը խաղաղ էր մնում քսան տարի, երբ 1041 թվականին անհայտ հանգամանքերում մահանում է Հովհաննես Սմբատը և Աշոտ 4-ը։ Այս լուրը իմանալով բյուզանդական կողմնորոշում ունեցող հայերը սկսեցին գործել, որոնց գլխավորում էր Պետրոս կաթողիկոսը և խնամակալ Վեստ Սարգիսը։ Բյուզանդիան մեծ զորք է ուղարկում Անիի, որպեսզի գրավեն Անին, բայց ժողովուրդը համախմբվում է Վահրամ Պահլավունու շուրջ և մի լավ ջարդ են տալիս բյուզանդական զորքին։ Այդ ճակատամարտից հետո Վահրամ Պահլավունու առաջարկով թագավոր է հռչակվում Աշոտի որդի Գագիկ երկրորդը 1042-45։ Գագիկ երկրորդը 18 ամյա երիտասարդ էր, ով ուներ հոր քաջությունը, ուներ փայլուն կրթություն՝ տիրապետում էր հունարենին։ Սա շատ կարևոր քայլ էր երկիրը ամրապնդելու համար։ Գագիկ երկրորդը բանտարկեց Վեստ Սարգսին և Պետրոս Կաթողիկոսին, ովքեր հետո ազատ արձակվեցին։ Բյուզանդիայի երկրորդ և երրորդ հարձակումները հետ մղելուց հետո Բյուզանդիան հասկացավ, որ հնարավոր չէ ռազմական ձևով գրավել Անին և դրա համար նենգ քայլի դիմեց։ Աշոտին կանչեցին Կոստանդնուպոլիս հաշտություն կնքելու համար, բայց Վահրամ Պահլավունին և նրա կուսակիցները տեսնելով վտանգ դեմ են կանգնում այցելությանը, բայց Գագիկ 2-ը Պետրոս կաթողիկոսը և Վեստ Սարգսի համոզմունքներով գնում է Կոստանդնուպոլիս, որտեղ Վասիլ 2-ը ասում է, որ նա պետք է տա Անիի թագավորությունը, Գագիկը հրաժարվում ասելով թե Հայոց տան տերն ես եմ և ես քեզ չեմ տալիս հայոց երկիրը, որովհետև դու ինձ խաբեությամբ ես բերել Կոստանդնուպոլիս։ Գագիկ 2-ին բանտարկում են և չեն թողնում վերադառնա Հայաստան, փոխարենը նրանք զորք են ուղարկում Անին գրավելու համար։ Ժողովուրդը նորից համախմբվում է, բայց ցավոք արդյունք չեն տալիս 1045 թվականին քաղաքը հանձնվում է Բյուզանդիային։
Prueba
Completa la frase con el verbo correcto.
- Este domingo con mi novio (ir, nosotros) hemos ido al zoológico.
- Mi profesora de francés (decir) dice que hablo muy bien.
- Mi amigo Marcos nunca (cocinar) cocina en su casa; siempre come en restaurantes.
- Mi amiga nunca (saber) sabe mi número de teléfono.
- Mis abuelos (venir) vienen a visitarnos cada fin de semana.
- Si (tener-yo) tengo tiempo, miro una película buena.
- No sé, no (oír) oigo nada.
- Siempre tú (poner) pones la mesa para la cena.
- Él es una persona muy seria, siempre (decir) dice la verdad.
- Ayer yo (ir) fui a trabajar, a las 2.
- María (comprar / comprender) compra chocolate.
- Por la noche Juan (pensar / pasear) pasea por la playa.
- Los camareros (hablar / ver) hablan español muy despacio con sus clientes.
- Yo siempre (desayunar / aprender) desayuno un zumo y una tostada con queso.
- Usted (estudiar / tener) estudia matemáticas en una academia.
- Nosotros (escuchar / ver) escuchamos música clásica.
- Ayer Isabel (leer / vender) vendio su bicicleta.
- Mi padre (pagar / decir) dice que su coche es el mejor.
- ¿Tú (ser / querer) quieres una cerveza?
- Mi hermano y yo (trabajar / soñar) trabajamos en la radio; somos periodistas.
- Vosotros no (limpiar / comprender) comprendeis italiano.
- Hola, Pedro. ¿Por qué (trabajar / lavar) estas lavando tu coche?
- ¡Camarero! ¿Cuánto (pagar / costar) cuesta el menú aquí?
- Los turistas (tomar / beber) toman el sol en la playa.
Թեմա` Գործողություններ ֆունկցիաների հետ
Թեման՝ «Հայոց պետականություն XI-XIV դդ»
Հայոց պատմություն 10-րդ դասարան, Բաժին 2, Գլուխ II. Հայոց պետականություն XI-XIV դդ․ էջ 176-182
- Ի՞նչ քաղաքականություն էր իրականացնում Բյուզանդիան Հայաստանի և Հայ Առաքելական եկեղեցու դեմ
Բյուզանդիան Հայաստանը և հայերին երկրից հանելու նպատակով հայ իշխաններին շնորհեցին բարձր տիտղոսներ, տրվեցին մեծ կալվածքներ։ Հայկական զորքերին ցիրուցան արեցին։ Շատ մեծ քանակությամբ բնակչություն արտագաղթեց դեպի Փոքր Ասիա, Վարստան և այլ շրջաններ։ Հարկման ենթարկվեց բնակչությունը և եկեղեցին։ Այսինքն Բյուզանդիան սկսեց պայքարել նաև Հայ եկեղեցու դեմ։ Պետրոս Գետադարձին բյուզանդացիները կանչեցին Կ․ Պոլիս և չթողեցին վերադառնա հայրենիք։ Նրանց վարած այս քաղաքականությունը ճակատագրական եղավ Հայաստանի համար։
- Ինչպիսի՞ հետևանքներ ունեցավ Հայաստանի համար Սելջուկյան արշավանքները
Textos
1. Mi rutina en la ciudad
¡Hola! Me llamo Lucas y vivo en Madrid. Mi día empieza muy temprano, a las siete de la mañana. Primero, bebo un café con leche y leo las noticias en mi tableta mientras desayuno. Después, voy al trabajo en metro porque es más rápido que el coche en esta ciudad. Trabajo en una oficina moderna en el centro. A mediodía, como con mis compañeros en un restaurante barato que está cerca de la oficina. Normalmente comemos un menú del día con dos platos y postre.
Por la tarde, vuelvo a casa y camino por el parque para hacer un poco de ejercicio al aire libre. Los martes y jueves estudio alemán en una escuela de idiomas muy buena. Me gusta mucho aprender lenguas extranjeras porque es muy útil para viajar por Europa. Por la noche, ceno algo ligero, como una ensalada o una sopa, y veo una serie en la televisión. Finalmente, me acuesto a las once porque necesito descansar. ¡Mi vida es bastante ocupada pero muy divertida!
2. Un viaje a la playa
El verano pasado fui de vacaciones a Valencia con mis mejores amigos. Fuimos en tren desde Barcelona y el viaje fue muy cómodo y rápido. Nos alojamos en un hotel pequeño que estaba muy cerca del mar. Todas las mañanas, desayunábamos en la terraza del hotel con vistas preciosas al océano.
Después, íbamos a la playa para nadar, jugar al fútbol y tomar el sol. Valencia es una ciudad hermosa y tiene una arquitectura increíble en cada esquina. Lo que más me gustó fue la Ciudad de las Artes y las Ciencias. Por las noches, salíamos a cenar paella, que es el plato típico de la región; ¡estaba deliciosa!.
También caminamos mucho por el centro histórico y compramos algunos recuerdos para nuestras familias. Fue un viaje inolvidable porque el clima fue perfecto y la gente local fue muy amable con nosotros. Espero volver el próximo año para explorar más pueblos de la costa.
Ինքնուրույն աշխատանք
1.CH-ը C ուղիղ անկյունով ABC ուղղանկյուն եռանկյան բարձրությունն է, AC: BC=3:4, AB=50:
- Գտնել AC կողմի երկարությունը:
30
Continue reading “Ինքնուրույն աշխատանք”
Բարի Գալուստ Նատալի Տագեսյանի Բլոգ 